W dniu 9 listopada 2010 r. Komisja Europejska opublikowała Strategię rozszerzenia UE na lata 2010-2011 wraz z raportami okresowymi dot. oceny postępu państw kandydatów oraz potencjalnych kandydatów na ich drodze do UE (Chorwacji, Islandii, Turcji, Republiki Macedonii/FYROM, Albanii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii i Kosowa). W Strategii wskazano kwestie, które będą stanowić wyzwania w przyszłości tj.: przezwyciężanie kryzysu gospodarczego; wykluczenie społeczne; wzmocnienie rządów prawa i administracji publicznej; wolność wypowiedzi i mediów; pojednanie, współpraca regionalna i kwestie bilateralne na Bałkanach Zachodnich.

W dn. 14 grudnia 2010 r. Rada ds. Ogólnych ogłosiła konkluzje w sprawie rozszerzenia oraz procesu stabilizacji i stowarzyszenia. Potwierdzono w nich poparcie dla kontynuacji procesu rozszerzenia w oparciu o uzgodnione zasady. Podkreślono znaczenie rozszerzenia dla umacniania pokoju i demokracji w Europie oraz realizacji strategicznych politycznych i gospodarczych interesów UE.

15 grudnia 2010 r. zniesiono obowiązek wizowy dla obywateli Albanii oraz Bośni i Hercegowiny. Oznacza to, że we wszystkich państwach Bałkanów Zachodnich, poza Kosowem, zakończony został proces liberalizacji polityki wizowej. W tym samym miesiącu postanowiono o przyznaniu Czarnogórze statusu państwa kandydata.

Chorwacja rozpoczęła finalny etap swych negocjacji akcesyjnych. Obecnie otwartych jest 34 z 35 rozdziałów, tymczasowo zamkniętych jest 28 rozdziałów. Podczas prezydencji belgijskiej otwarto jeden oraz zamknięto osiem rozdziałów. Najbardziej problematycznymi rozdziałami, które pozostają do zamknięcia są: 23 - wymiar sprawiedliwości i prawa podstawowe oraz 8 - polityka konkurencji (kwestia tempa restrukturyzacji przemysłu stoczniowego i hutniczego).

Turcja ma obecnie otwartych 13 z 35 rozdziałów tematycznych, w tym tymczasowo zamknięto negocjacje tylko w jednym rozdziale „Nauka i badania naukowe”. Podczas prezydencji belgijskiej nie udało się otworzyć ani zamknąć żadnego rozdziału.  18 rozdziałów pozostaje zamrożonych z uwagi na sprzeciw niektórych państw członkowskich.

Odnośnie do Islandii, trwa procedura screeningu, który ma zostać zakończony w czerwcu 2011r. Ocenia się, że negocjacje akcesyjne mogą rozpocząć się jeszcze przed formalnym zakończeniem screeningu. Proces ten może w początkowej fazie przebiegać szybko, z uwagi na wysoki stopień dostosowania islandzkiego prawa do acquis (Islandia wchodzi w skład Europejskiego Obszaru Gospodarczego)

Stanowisko Polski:

Polska stoi na stanowisku, że strategia rozszerzenia UE powinna opierać się na spójności, warunkowości i komunikacji społecznej, połączonych ze zdolnością UE do przyjęcia nowych członków. Jednocześnie w odniesieniu do zobowiązania nałożonego na Komisję Europejską przez Radę Europejską dot. opracowywania oceny wpływu rozszerzenia na każdym etapie procesu akcesji, Polska zwraca uwagę na konieczność zachowania obiektywnego charakteru oceny i eliminowania możliwości opóźniania procesu negocjacyjnego.

Polska zgadza się z koniecznością egzekwowania od kandydatów przestrzegania warunków członkostwa. Muszą być one jednak oparte na przejrzystych kryteriach stosowanych wobec wszystkich kandydatów, na zasadach równości.

Polska stoi na stanowisku, że sukcesywne przyjmowanie państw kandydujących i aspirujących do członkowstwa umocni stabilność Europy. Przyjęcie tych państw do UE powinno być konsekwencją właściwego wypełnienia przez te państwa politycznych i gospodarczych kryteriów członkostwa.

W opinii Polski, debata w łonie UE nt. rozszerzenia powinna doprowadzić do lepszego zrozumienia przez społeczeństwa państw członkowskich korzyści wynikających z rozszerzenia. Nie powinna natomiast dotyczyć ostatecznych granic UE, zamykać jakiemukolwiek państwu europejskiemu perspektywy członkostwa, ani też stawiać nowych kryteriów członkostwa kolejnym przystępującym państwom.

Polska jest przeciwna koncepcji wprowadzania alternatywnych form integracji z UE, takich jak „uprzywilejowane partnerstwo” lub „wielostronna bliska współpraca”, jeśli miałoby się to przyczynić do oddalania szans na członkostwo.

Zobacz także:
Rozszerzenie, serwis UE
UE na świecie, serwis UE
DG. Rozszerzenie, serwis KE
Komisja Spraw Zagranicznych PE, serwis PE

opr. Departament Polityki Europejskiej MSZ